Gerrie Eickhof is een icoon, want Gerrie Eickhof is geen kloon
Hoe zou zo’n gesprek tussen RTV Oost en presentator Jaap-Erik Bijl gegaan zijn? ‘Hey Jaap-Erik, mogen we je klonen?’ ‘Klonen?! Wat denk je zelf? Ik ben schaap Dolly niet.’
‘Nee, we willen je digitaal klonen. Dus een video over de risico’s van AI laten we dan door jouw digitale versie presenteren. Zodat jij in het weekend lekker kan uitslapen, jongen! Dan hoef jij niet voor elk nieuwsitem de studio in. Dat doet die kloon dan.’ ‘Dus dan kan ik eventueel onbeperkt barbecueën in het weekend?!’ ‘Zeker weten.’ ‘Deal!’
Sneu. Dat was het eerste wat ik dacht toen ik las dat RTV Oost een experiment gaat doen met een gekopieerde presentator. Onder het mom van ‘wat zijn we toch technologisch hip in de provincie’ de kijkers opzadelen met een kloon. Dat noem ik journalistiek van de zwakste orde. Want in feite bedonder je de boel. En dan kun je zo’n digitale Jaap-Erik wel een jasje aantrekken met een AI-logo; het kwaad is al geschied. Je presenteert met je volle verstand een ‘nepmens’.
Dat vraagt niet om kulargumenten als: ‘RTV Oost wordt gefinancierd door de Rijksoverheid. En wij willen voldoen aan de innovatie-belofte.’ Of: ‘Heel handig dit. Nu hoeft de echte presentator niet voor elk wissewasje op te komen draven.’
Dit vraagt om stevige ethiek. Wil je als regionale omroep je kijkers nepmensen voorschotelen? Of wil je een keurmerk zijn voor Overijsselse authenticiteit? Wil je met je digitale fratsen en trucjes de portemonnee van Big Tech voeden? Of leid je met je budget liever jonge presentatoren op die staan te popelen om voor elk wissewasje de studio in te duiken.
Omdat dat het vak is. Omdat goede journalistiek niet gemakzuchtig is. Omdat goede journalistiek in essentie waarachtige communicatie is. Van mens tot mens.
Gerrie Eickhof is een icoon, want Gerrie Eickhof is geen kloon. Ach, daar staat ie weer met z’n microfoon. Door weer en wind. Met of zonder bontmuts. Gerrie Eickhof bleef gewoon. En in een tijd waarin de samenleving in een rap tempo digitaliseert zijn mensen als Gerrie Eickhof een verademing.
Wil je als omroep dat je kijkers bij het zien van presentator Bijl zich telkens moeten afvragen ‘is dit nou de echte of de neppe’? Wil je überhaupt dat je kijkers bezig moeten zijn met dit vraagstuk? Wil je een bijdrage leveren aan deze vervreemding?
Die vervreemding is al in volle gang. Zelfs het boemeltje tussen Zutphen en Oldenzaal is door AI geïnfecteerd. Een computergestuurde vrouwenstem laat weten: ‘We naderen station Hengelo Gezondsheidspark’. Nee, dan de NS. Daar wil nog wel eens een levensechte conducteur de aanstichter zijn van een grote glimlach op gezichten van reizigers door uitspraken als ‘heanig an’ in iedere coupé te laten klinken.
RTV Oost hoeft z’n minderwaardigheidscomplex niet te compenseren door zich met een jongensachtig bravoure voor te doen als trendsetter op technologisch gebied. Calimero is ook groot geworden door zichzelf te blijven.